Eğitim, Genel, Yazı

Grupla Psikolojik Danışma

GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA
Grupla Psikolojik Danışma Grupla psikolojik danışma; kişiler arası ilişkilerin geliştirilmesini hedefleyen, üyelerin duygu değer ve tutumlarının üzerinde durulduğu, ayrıca her bir üyenin davranışsal amacının gerçekleştirilmesinin sağlanmaya çalışıldığı, bu alanda yetişen bir psikolojik danışman tarafından yürütülen profesyonel terapötik bir yardım etme sürecidir (Voltan-Acar,1993).

Grupla Psikolojik Danışmanın Amacı
 Grupta Psikolojik Danışmanın , amaçları düzeyinde anlamlı olacağı açıktır. Bununla beraber amaçlar konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bu görüşlerin ortak noktası , Grupta Psikolojik Danışmanın amacının Bireysel Psikolojik Danışmadan farklı olduğudur (Özoğlu, 1982: s.208).
 Grupta Psikolojik Danışmanın amacı , grup ortamını ve grup etkileşimini olumlu olarak kullanarak bireylere psikolojik danışma amaçlarına ulaşmada yardımdır (Özoğlu, 1982: s.208).
 Bir grupla psikolojik danışma yaşantısı geçiren danışanlar için Corey amaçları şöyle belirtmiştir (Rickey,1981 ). :
Daha açık ve dürüst olmak,
Başkalarına güvenmeyi öğrenmek,
Birinin kusursuzluğunu istememeyi öğrenmek , bir başka deyişle kusurlu olabileceklerini kabul etmek,
Daha özgür olmak , yani desteği içten almak,
Kendi farkındalığını artırmak,
Kişisel problemlerine çözüm yolu bulmak,
Yaratıcılığını ve gizil güçlerini keşfetmek,
Diğerlerine dikkat ederek kapasitesini arttırmak
(Akt. , Voltan-Acar,2011:s.90).
 Öğrencilerin kendileri hakkındaki gerçek dışı ve mükemmeliyetçi taleplerini terk etmelerine yardımcı olma.
Öğrencilerin bir öğrenen , bir arkadaş ve bir kişi olarak kendilerine yönelik algılarının farkına varmalarına yardımcı olma(Kaya , 2005:s.9).
 Yukarıda sözü edilen amaç cümleleri genel amaç cümleleridir , davranışsal amaç cümleleri değildir . Genel amaçlar , grupta tüm üyeler için geçerli olan , grup liderince saptanmış soyut olan cümlelerdir.Davranışsal amaç cümleleriyse , her bir grup üyesince saptanan ve sadece onu ilgilendiren amaçları bildiren , somut amaç cümleleridir. Sadece özel amaçlı gruplarda , grubun genel amacıyla , üyelerin davranışsal amaçları aynıdır ( Akt. , Voltan-Acar,2011:s.90).

GRUPLA DANIŞMA İLKE VE TEKNİKLERİ
Neden Grupla Danışma?
Grup, belli bir amaç için bir araya gelen ikiden fazla insan topluluğudur. Grupla psikolojik danışma da, kişiler arası ilişkilerin geliştirilmesini hedefleyen, üyelerin duygu, değer ve tutumlarının üzerinde durulduğu, ayrıca her bir üyenin davranışsal amacının gerçekleştirilmesinin sağlanmaya çabalandığı, bu alanda yetişen bir psikolojik danışman tarafından yürütülen profesyonel terapötik bir yardım etme sürecidir.
Bu yardım etme süreci öyle bir süreçtir ki, bu süreç içinde grup üyeleri kendilerini üzen konuları tartışırlar, davranışsal amaçlarını saptarlar, gerekli sosyal becerileri kazanırlar, yeni davranışlar öğrenirler, yaşantılarını zenginleştirirler. Grup üyeleri, yardım alıp vermeyi grup içinde öğrenirler, yeni çözümler keşfederler, kendini ve başkalarını kabul etmeyi yine grup içinde öğrenirler, yine bitirilmemiş işlerinin bitirilmesi için grupla psikolojik danışma, üyelerine ortam sağlar. Ayrıca grup içinde danışanlar gizil güçlerinin farkına varırlar. Yani kendilerini tanıma fırsatı bulurlar. Grupla psikolojik danışma ortamında üyeler bireysel ayrılıkları fark ederler.

GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA VE GRUP REHBERLİĞİ
Grup rehberliği, daha çok duruma alıştırma (oryantasyon), eğitsel, sosyal, mesleki bilgi verme amacıyla çok sayıda kişiye yönelik bilişsel düzeyde yapılan bir hizmet türüdür. Duruma alıştırma ve/veya bilgi verme amacıyla olduğu için istenilen bilgiye sahip olan kişilerce verilebilir. Örneğin, öğrencilere jeoloji mühendisliği tanıtılıyorsa, bir jeoloji mühendisi ya da okul kütüphanesi tanıtılıyorsa, kütüphaneci bilgi verebilir. Bu bilgilerin aktarılması on, onbeş, yirmi kişilik gruplara yapıldığından bireysel rehberliğe göre, grup rehberliği ekonomiktir.
Bir sınıf ortamında, rehberlik saatinde, öğrencilerle karşılıklı tartışılacak görgü kuralları, kuşaklar arası çatışma, doğum kontrolü gibi konular da grup rehberliğinin kapsamına girer. Grup rehberliğinin bir başka özelliği de gündemli oluşudur.
Grupla psikolojik danışmadaysa sekiz – on iki kişiden oluşan gönüllü grup üyeleri duygusal düzeyde konuşurlar, kendilerini ortaya koyarlar. Grupla psikolojik danışma gündemsizdir; yani, konuşulanlar daha önceden saptanmamıştır. Dolayısıyla kendiliğindenlik (spontanlık) önemlidir. Grupla psikolojik danışma sürecini kolaylaştıran, yürüten grup liderinin hem bireysel psikolojik danışma bilgi ve becerilerine sahip olması, hem de grup dinamiğinin arkına varması; bir başka deyişle gruptaki terapötik güçleri tanıması gerekmektedir (Ohlsen, 1988)
Eğer grup açık grup değilse, grupla psikolojik danışma on iki oturum süren bir süreçtir. Oysa grup rehberliği bir iki oturumda biter.

GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA VE BİREYSEL PSİKOLOJİK DANIŞMA
Ohlsen (1988), grupla psikolojik danışmanın biricikliğinden, yani nev’i şahsına münhasır oluşundan söz etmektedir. Grupla psikolojik danışmanın, bireysel danışmaya oranla birçok farklı ve avantajlı yanları bulunmaktadır. Şöyle ki:
a) Bireysel psikolojik danışma, danışanla psikolojik danışman arasında bir ilişki, bir süreçken, grupla psikolojik danışma, grup lideriyle grup üyeleri ve grup üyelerinin birbirleriyle olan etkileşiminin söz konusu olduğu bir süreçtir.
b) Bireysel psikolojik danışmada 55 dakikalık süre içinde sadece bir kişiyle ilgilenilir. Grupla psikolojik danışma süresi 90 dakikadır Bu süre içinde 8-12 kişiyle ilgilenilir. Dolayısıyla grupla psikolojik danışma bireysel danışmaya oranla daha ekonomiktir.
c) Grupla psikolojik danışma öyle bir süreçtir ki, üyeler bu süreç içinde yardım alıp vermeyi öğrenirler. Bir başka deyişle grupla psikolojik danışma bir yardım alıp verme sürecidir (Ohlsen, 1988).
d) İnsanlar toplum içinde, herhangi bir şekilde gruplar halinde yaşarlar. Terapötik grup süreci içinde öğrenilenlerin sosyal hayata aktarılması daha kolay olur, çünkü, grupla psikolojik danışma süreci grup içinde gelişir. Dolayısıyla burada öğrenilenlerin sosyal hayata aktarılması daha kolaydır.
e) Grupla psikolojik danışmada üye sayısı kadar çözüm yolu olabilir. Yardım alan üye kendine uygun çözüm yolunu benimseyebilir. Doğaldır ki, bu çözüm yollan, grup üyelerinin öğüt vermeleri gibi anlaşılmamalıdır. Grup üyeleri anlatılanlara benzer durumları yaşamışlarsa neler hissettiler, nasıl bir çözüm buldular, bunları grupta paylaşırlar. Böylece, yardım alan üye de kendine uygun çözümü seçebilir.
f) Grupla psikolojik danışma bireysel danışmaya göre daha zordur, çünkü grup lideri hem bireysel psikolojik danışma bilgi ve becerilerine sahip olmalı, hem de grup ortamı içinde grup sürecini gözden kaçırmamalı ve terapötik güçleri anlamaya çalışmalı, yani grup dinamiğini bilmelidir. Bireysel psikolojik danışmada, psikolojik danışman bir kişiden sorumluyken, grupta psikolojik danışmada, lider üye sayısı kadar kişiyi ve bunların birbirleriyle olan ilişkilerini gözden kaçırmamak zorundadır.
g) Grupla psikolojik danışma ortamında üyeler kendilerini yalnız hissetmezler. Anlattıkları bir olayı, bir duyguyu gruptaki bir diğer üye yaşamışsa, paylaşır ya da bu grup liderince paylaştırılır (Voltan-Acar, 1994). Oysa bireysel psikolojik danışmada sadece psikolojik danışman, kendini açma terapötik koşulunu (Patterson, 1974; Voltan-Acar, 1994) kullanarak, danışanın duygu ve yaşantılarını paylaşabilir.
h) Bireysel psikolojik danışmada bir tane transferans objesi varken, grupla psikolojik danışmada üye sayısı kadar transferans objesi vardır.
O Grupla psikolojik danışmanın sosyal mikrokozmos özelliği vardır (Voltan-Acar, 1988, S 3, ss 47-49) Grup bir ayna, yani sosyal hayatın bir yansıması gibidir. Grup üyeleri toplumsal yaşamlarında nasıl davranırlarsa, grup içinde de öyle davranacaklardır. Grup liderinin bunu bilip, duruma dikkati çekmesi ya da kendisinin dikkat etmesi gerekmektedir.
j) Grupla psikolojik danışmada derinlemesine sorunlara inilmediği söylense bile, bu grup merkezli yapılan grupla psikolojik danışmalar için söz konusudur. Birey merkezli yapılan psikolojik danışmalarda (Gestalt, protogonist merkezli psikodrama) ise sorunların derinine inmek daha çok mümkündür.

GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA NEDİR NE DEĞİLDİR?
Grupla psikolojik danışma öğrenme modeline dayanır (Ohlsen, 1988). Bu modele göre hasta yoktur, uyum sorunları olan bireyler psikolojik danışmaya gelir. Tıbbi modelde benimsenen inceleme, teşhis, tedavi yöntemi bu modelde uygulanmaz, çünkü danışanlar hasta değildir. Onlar ancak psikolojik danışma süreci içinde yeni davranışlar öğrenirler ve bu öğrendikleri.davranıştan toplumsal yaşama aktarırlar. Gerek bireysel psikolojik danışma ve gerekse grupla psikolojik danışma koruyucu niteliktedir. Yine bu modele göre duyguların ve davranışların nedenine inilmez. Önemli olan nedenler değil, “NE”ler ve “NASIL”lardır. Duygularının ne olduğunu anlatan bireyler, kendilerini kabul etmeyi, gizil güçlerini tanımayı ve onları kullanmayı, anlamlı amaçlar saptamayı, yeni davranışlar ortaya koymayı öğrenirler.
Grupla psikolojik danışmada grup liderinin danışanların yardım alıp verme ve değişme konusunda sorumluluk yüklenebileceklerine inanmaları gerekmektedir. Grup liderinin, danışanı davranışsal amaçlar saptaması konusunda yüreklendirmesi gerekmektedir (Ohlsen, 1988).
Grupla psikolojik danışmaya katılıp katılmama kararını danışanların kendileri vermelidir. Bir başka deyişle grupla psikolojik danışma da bireysel psikolojik danışma gibi gönüllülük gerektirir.
Bu modelde direnç ve transferans doğal bir tepki olarak algılanır. Tıbbi modelde olduğu gibi direncin ve transferansın oluşması ve çözümlenmesi gerekmez. Ancak direnç var olduğunda, transferans var olduğunda, direnci çözümlemek, transferansı çözümlemek yerine; dirençle baş etmenin, transferansla baş etmenin yollarının bilinmesi gereklidir.

GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA’ YA İLİŞKİN BAZI KAVRAMLAR
Bu konuda grupla psikolojik danışmayı anlayabilmek için bu alanda kullanılan bazı kavramlara değinilmiştir.
Kapalı Gruplar
Daha önceden kaç oturum olacağı, kaç kişinin katılacağı planlanan ve daha sonraki oturumlarda gruba hiçbir üyenin alınmadığı gruplar kapalı gruplardır. Genellikle 12-14 oturum sürer. Üyeler gruba birlikte başlayıp, grubu birlikte bitirirler.
Açık Gruplar
Grupla psikolojik danışmanın sürdüğü ve ihtiyacı olanın gruba girip belli bir süre, on, on dört oturum gibi devam ettiği, arak ihtiyacının olmadığını hissettiğinde ya da kurumdan taburcu olduğunda, gruba katılmayı bıraktığı gruplar açık gruplardır Bu gruplarda her bir üye farklı oturumlarda sonlandırma (terminasyon) yaşar. Bu nedenle, gruptan her üye ayrılışında ve gruba her yeni üye girişinde grup sürecinde açık gruplarda gerileme (regresyon) görülebilir.
Grup Laboratuvarı ya da Grup Eğitimi Laboratuvarı
Grupla psikolojik danışma alanında eğitim görenlerin grup üyesi olarak çeşitli alıştırmalar aracılığıyla kendilerini ve diğer üyeleri tanıdığı bir süreçtir (Voltan-Acar, 1993).
Etkileşim Grupları
Kişisel gelişimi ve kişiler arası iletişimin geliştirilmesini yaşantısal süreç aracılığıyla vurgulamayı amaçlayan gruplardır (Rogers, 1970).
İşe Yönelik Gruplar
Bir işin yapılmasının amaçlandığı gruplardır, baha çok endüstri kuruluşlarında rastlanır ve iş bittiğinde grup sona erer.
Bîrey Merkezli Gruplar
Grup süreci içinde bir üyenin, sekile getirildiği yani bir üye üzerinde odaklaşıldığı, diğer üyelerinse zeminde olduktan grupla psikolojik danışma biçimidir. Daha çok Geştalt ve protogonist merkezli psikodrama yaklaşımlarında kullanılır. Birey merkezli grupla psikolojik danışmalarda, grup liderinin birey üzerinde odaklaşırken grup dinamiğini göz ardı etmemesi gerekmektedir.
Grup Merkezli Gruplar
Bireysel sorunlar yerine daha çok grup üyelerinin birbirleriyle olan etkileşim ve iletişim biçimlerinin üzerinde durulduğu gruplardır. Tek bir üye odakta değildir. .
Özel Amaçlı Gruplar
Grup liderinin belli bir amaca yönelik kurduğu psikolojik danışma gruplarıdır. Örneğin, ana-baba’ eğitim grupları, sigarayı bıraktırma grupları, eğitimi grupları gibi. Bu gruplara katılan üyelerin ortak amaçlarıyla, bireysel amaçlar çoğu kez aynıdır.
Maraton Grupları
Grup üyelerinin, üç-dört gün, liderli olarak devamlı toplanıp oluşturduktan psikolojik danışma gruptandır. Bu gruplar, özellikle cuma akşamından toplanıp hafta sonunda da grup ortamında birlikte olurlar. Maraton gruplarında üyeler uyumaz. Grubun ara vermeksizin devamlı olması, üyelerin savunmalarının yıkılmasına neden olur. Böylece de dirençler kırılır.
Kendi Kendine Yardım Grupları
Üyelerin birbirlerine yardım etme amacıyla, lidersiz olarak toplandıktan gruplardır, örneğin, adsız alkolikler, ani bebek ölümleriyle yüz yüze gelen ana–babaların kurduğu gruplar gibi.

Paylaştırma
Paylaştırma becerisi daha çok grupla psikolojik danışmada kullanılan bir beceridir. Psikolojik danışmanın grup üyelerinden birinin daha önceki oturumlardan birinde anlattığı yaşantıları ve duygularıyla, diğer grup üyelerinin yaşantı ve duygulan arasında benzer yanlara dikkat çekmesidir. Böylece grup üyeleri grup içinde kendilerini yalnız hissetmezler (Voltan-Acar, 1994).

Bağlama
Bağlama gerek bireysel psikolojik danışmada, gerekse grupla psikolojik danışmada kullanılan bir beceridir. Psikolojik danışmanın, danışanın daha önceki oturumlarda anlattıkları, yaşadıklarıyla, o anda anlattıkları ve yaşadıkları arasında paralellik kurmasıdır. Bağlama becerisini iyi kullanabilmek için psikolojik danışmanın gerek grupla psikolojik danışmada, gerekse bireysel psikolojik danışmada, sürece dikkat etmesi gerekmektedir, örneğin, farklı olaylar karşısında danışanca aynı duygu yaşanıyorsa, danışanın dikkati bu noktaya, psikolojik danışmanca çekilmelidir (Voltan-Acar, 1994).

Grupla Psikolojik Danışmada Süreç
Grup içindeki iletişimin nasıl olduğu süreci meydana getirir (Naar, 1993). Olaylar farklı olsa bile eğer iletişim biçimi değişmemişse süreç aynıdır. Öyleyse grup liderinin sürece dikkat etmesi ve olanları grup içinde belirtmesi gerekmektedir. Bunun için de bağlama becerisi kullanılabilir.

Grupla Psikolojik Danışmada İçerik
Grup içindeki iletişimin ne olduğudur. Gruba getirilen sorunlar, paylaşımlar içeriği oluşturur.

Süpervizyon
Gerek bireysel psikolojik danışma, gerekse grupla psikolojik danışma alanında yapılan uygulamalara ilişkin, aday psikolojik danışmanın, kendisinden daha üst düzeyde olan, alanda yetişmiş bir kişice denetlenmesidir.

Konsültasyon
Alanda aynı düzeyde olan meslektaşların, psikolojik danışma oturumlarını tartışarak bilgi alış-verişinde bulunmalarıdır.

Grup Lideri
Grupla psikolojik danışma sürecini kolaylaştıran, bu alanda yetişmiş psikolojik danışmandır.

Refere Etmek
Gerek bireysel psikolojik danışmada, gerekse grupla psikolojik danışmada psikolojik danışmanın kendini yetersiz hissettiği durumlarda ya da kendi değer sistemiyle çatışan durumlarda, kısacası, danışanla empati kuramayacağını anladığında, danışanı başka bir meslektaşına ya da başka bir kuruma, mesleğin ahlak kurallarını çiğnemeden yollamasıdır.

Ön Görüşme (Intake interview)
Gerek bireysel psikolojik danışmada gerekse grupla psikolojik danışmada, danışanları hazırlamak ve onlardan önbilgi almak amacıyla yapılan görüşme.

İkili Duygular (Ambivalans)
Danışanların sevgi, nefret, psikolojik danışmaya gelip gelmeme gibi karşıt duyguları aynı anda yaşamaları.

Sonlandırma (Terminasyon)
Gerek bireysel psikolojik danışmada, gerekse grupla psikolojik danışmada, psikolojik danışma sürecinin sonlandırılması.

Psikolojik Danışman:
Psikolojik danışma psikolojik danışman ile yardım talebinde bulunan bir danışan ya da danışanlar arasında geçen kabul edici ve güven verici bir ilişkidir. Bu ilişkide danışan kendisini en fazla rahatsız eden duygu ve düşünceleriyle yüzleşmesi, bunları ifade etmesi ve bunların üstesinden gelmeyi öğrenir. Ayrıca bu sorunlarının üstesinden gelmede özetle davranışlarını değiştirmede gereksinim duyduğu, kendine güven ve cesaretini geliştirir. Danışanlar, geliştirdikleri bu yeni davranışın çare olmadığını, işlemediğini anladıklarında, danışma ilişkisinin güven veren ortamında bu durumu değerlendirebilir, neden işlemediğine kafa yorabilir, değişikliğe gidebilir ve deneyecek başka yaklaşımları devreye sokabilir, deneyebilir. Bazen uyumlarını geliştirmek için yeni beceriler kazanmaları gerekebilir.
Bu sürecin en önemli noktalarından biri psikolojik danışmanın dinleme becerilerine sahip olmasıdır. Bu süreçte danışan bir yandan danışanı önemser, içten davranırken aynı zamanda kendisinin ayrı ve farklı bir birey olduğunu unutmaması ve bu ayrımı becerebilmesi gerekir. Ayrıca, bu süreçte danışandan değişmesini beklediği tutum ve davranışları konusunda ona yardım edebilmek için beklentilerini açıkça ortaya koyabilmesi gerekir. Danışman ayrıca, danışma ilişkisini silecek, ortadan kaldıracak duygusal reaksiyonları yaşamadan danışanı derinde hissedebilmelidir. Böyle bir ilişki danışana danışmana güven duymasını sağlar, belki de şimdiye kadar tartışmadığı hatta kendi kendisine bile itiraf edemediği, kabul edemediği sorunlarını korkmadan ortaya koyabilmesi ve bunları tartışıp masaya koyabilmesinde kendi kendisine dürüst olmasına yol açar. Bir an için dürüst ve açık olması nedeniyle danışman ya da danışan arkadaşlarının korkulacak bir tarafı olmadığını keşfettiğinde ise yanlış ve sahte duruşunu değiştirebilir, kendisini daha olduğu gibi kabul edebilir ve uyumunu geliştirici tutum ve davranış değişikliklerine gidebilir.
Rogers (1961) psikolojik danışmanın içten, gerçek duygu ve düşüncelerini açıkça ortaya koyabildiği, ifade edebildiği, danışanı pasif olmayan bir biçimde önemsediği, dikkate aldığı ve empatik anlayışa yer veren bir ilişki biçimi olarak tanımlamıştır. Başarılı sonuçlar alan psikolojik danışmanlar üzerinde yapılan araştırmalarda bu danışmanların aşağıdaki özelliklere sahip oldukları görülmektedir:
1. Empati
2. Saygı (Koşulsuz kabul ya da nonpossessive warmth): Kendi duygu ve düşüncelerine saygı duymayan biri başkalarının duygu ve düşüncelerine de saygı duyamaz.
3. İçtenlik: Danışmanın kendi gerçek duygularını yansıtması. İçtenlik, psikolojik danışmanın her türlü duygusunu hatta düşmanca duygularını bile çekinmeden içtenlikle dile getirmesi anlamına gelmez. Çünkü terapi terapist için değildir. Ancak danışma sürecinde içtenlik yoksa bireyin günlük yaşamında da içtenlik yoktur demektir.
4. Somutluk: Somutluğun temelde iki yararı vardır. Bunlar:
a. Danışmanın danışanın duygu ve yaşantılarını açık bir biçimde anladığını, doğru bir biçimde anladığını gösterir
b. Danışanı spesifik problemine ve duygusal çatışmalarına odaklanmasına yardım eder.

Etkili Bir Grup Liderinin Kişisel Nitelikleri
 Liderlik
 Öz-Farkındalık
 İçtenlik
 Sıcak ve Dostça İlişki Kurabilme Yeteneği
 Duyarlılık ve Anlayış
 Kendine Güven
 Espri Anlayışı
 Kendini Değerlendirme İsteği
Etkili Liderliğin Gerektirdiği Strateji, Beceri ve Stiller
 Stratejiler
 Beceriler
Empati
Sözel Olmayan Davranışlar
Yüzleşme
Kendini Açma
Açık Uçlu Sorular
Sözleşme, Mukavele
Geribildirim
Sessizlik
Bilişleri Yeniden Yapılandırma
 Liderlik Stilleri
Otoriter
Demokratik

Diğer Stiller
Psikolojik danışmanın, danışma sürecinde DANIŞANIN algılarına ilişkin anlamaya çalıştığı üç şey:
1) Danışanın kendi kendisini nasıl algıladığı
2) Problemini nasıl algıladığı
3) Durumunu nasıl algıladığıdır.
Bu süreçte her ne kadar danışanın bu algılarının kaynağına inmek önemliyse de, bu her zaman şart değildir. Bazen bunun kaynağını danışanın kendisi bilmese de olur. Önemli olan danışanın kendi davranışlarını geliştirmesidir, kaynağını bilmese de.

GRUPLA DANIŞMADA TEDAVİ EDİCİ ETMENLER
Tedavi edici değişim ileri derecede karmaşık bir süreçtir ve bu süreç “tedavi edici etmenler” olarak adlandırılabilecek çeşitli yol gösterici insan yaşantılarının iç içe geçmiş etkileşimiyle ortaya çıkar.
11 adet tedavi edici etmen vardır:
1. Umut Aşılama
2. Evrensellik
3. Katkısal Bilgi
4. Özverili Olma
5. Birincil aile özelliklerinin grupta yinelenmesi
6. Toplumsallaştırıcı tekniklerin gelişimi
7. Taklitçi Davranış
8. Karşılıklı Öğrenme
9. Katarsis
10. Grup Bağlılığı
11. Varoluş Etmenleri
Bu etmenler birbirlerine bağımlıdır; tek başlarına oluşmazlar ve birbirlerinden bağımsız işlev görmezler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s