Eğitim, Genel, Yazı

Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı

Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı
28.12.2016

Sınav Sorusu:
Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı Kuramlarından birini ele alarak, kuramı;
a) Danışma Sürecin Amacı,
b) Kuramın Genel Kavramları,
c) Varsayımları,
d) Kullanılan Yöntem ve Teknikler
Açısından değerlendiriniz.

Cevap:
Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı Kuramlarından Psikodinamik Kuramlar; Psikanalitik, Alfred Adler, Ann Roe ve Myers Brigss Tip Teorisi yaklaşımlarıyla değerlendirilmektedir.

a) Danışma Sürecinin Amacı

– Psikanalitik yaklaşımda danışma sürecinin amacı; danışanın meslek seçimini etkileyen dürtülerinin farkına varmasına yardımcı olmak ve sosyal olarak kabul edilebilir yollarla dürtülerini açıklamasına olanak tanımaktır.

– Adler yaklaşımında amaç; bireyin kendini tanımasına, gelişmesine ve meslek seçimini yapmasına yardımcı olmaktır.

– Ann Roe yaklaşımında amaç, danışanın genetik psikolojik yatkınlıkları, güçlü ve zayıf yönleri ve ailesinin çocuk yetiştirme biçimi incelenerek ihtiyaçlarının belirlenmesidir. Ann Roe yaklaşımında ihtiyaçlar, meslek seçimini verir.

– Myers Brigss Tip Teorisi yaklaşımında amaç; danışanların kişilik tiplerini mesleklerle eşleştirmelerine ve tercih edebileceği iş ortamlarını belirlemelerine yardımcı olmaktır.

b) Kuramın Genel Kavramları

-Psikanalitik yaklaşımdaki genel kavramlar; 1)psikanaliz, 2)içgüdü (cinsellik ve saldırganlık), 3)bilinçaltı, 4)yüceltme savunma mekanizması ve 5)dürtülerdir.
1) Zihinsel süreçlerin bilinçdışı unsurları arasındaki bağlantıları ortaya çıkaran bir psikoterapi tekniğidir.
2) Canlıları, -bilinç araya girmeden- gereken eylemlere yönelten doğal duygudur.
3) Zihin hatıralarının depolandığı fakat beynin farkında olmadığı yanıdır.
4)Toplum tarafından kabul görmeyen saldırgan ve cinsel eğilimlerin, toplumun kabul edebileceği alanlarda ifade bulmasıdır.
5) Kaynağı duygulanım olan içsel gerilimdir.

-Adler yaklaşımındaki genel kavramlar; 1)aile bütünlüğü, 2)doğum sırası, 3)yaşam tarzı, 4)ilk çocukluk anıları ve 5)sosyal ilgidir.
1) Ailedeki tüm bireylerin yaş ve cinsiyetlerini ve birbirleri ile ilişkilerini içerir.
2) Bireyin kaç kardeş ve kaçıncı sırada olduğudur.
3) Kişiliği açıklayan her şeyi içerir.
4) 8 yaşından önce olmuş olaylardır.
5) Topluma ait olma duygusudur.

-Ann Roe yaklaşımındaki genel kavramlar; 1)erken çocukluk deneyimi, 2)ihtiyaçlar ve 3)aile stilidir.
1) Yetiştirilme biçiminden kaynaklı, çocukluktaki hayal kırıklıkları ve doyumlardır.
2) Bireyin fizyolojik, güzelliğe olan, bilgiye duyulan, güvenlik, ait olma, sevgi, değer, anlama ve kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarıdır.
3) Ailede baskın eğilimlere göre tanımlanan üç çocuk yetiştirme stili vardır. Bunlar; çocuğa duygusal yoğunlaşma, çocuktan kaçınma ve çocuğu kabul etmedir.

-Myers Briggs Tip Teorisi yaklaşımındaki genel kavramlar; 1)kişilik tutumları, 2)işlevler ve 3)algılama ve yargılamadır.
1)Bireylerin seçimlerini yapmada ve karar vermede kullandıkları içe dönüklük ve dışa dönüklüktür.
2)Düşünme, duyumsama, sezme ve hissetmedir.
3)Birey önce olayları, nesneleri, insanları gözler; sonra gözlemlerini değerlendirir.

c) Varsayımları

– Psikanalitik Yaklaşımda yetişkinlikteki meslek seçimi; bilinçaltından, erken çocukluk döneminden ve anne babadan etkilenir. Mesleki davranışlar, erken çocukluk döneminden kaynaklanır. Mesleki başarıda anne babanın etkisi vardır. Mesleki kararsızlık, daha temel bir psikolojik rahatsızlığın göstergesidir. Mesleğin genel işlevini ise, yüceltme savunma mekanizması açıklar.

– Adler Yaklaşımında meslek seçimini; ilk anılar, doğum sırası, yaşam tarzı ve sosyal ilgi etkilemektedir. İş, yaşam görevlerinden birisidir. Sosyal ilgi arttıkça işteki doyum artar. Çalışan rolüne ilişkin ilk algılar ailede öğrenilir. Aile ortamına ilişkin alınan bilgiler, iş ortamındaki ilişkilerin anlaşılmasını sağlar. Mesleki kararsızlık, bireyin yaşam tarzındaki kararsızlıktan kaynaklanır.

– Ann Roe Yaklaşımında meslek seçimini; anne baba çocuk arasındaki ilişki, ilgi, ihtiyaç ve tutumlar belirler. Bireyler yetiştikleri aile ortamının etkilerine göre “insanlara yönelik” ya da “insanlara yönelik olmayan” meslekler seçerler.

– Myers Brigss yaklaşımı; Jung’ un bireylerin doğuştan gelen farklı kişilik tipleri ya da tutumları olduğu savına dayanmaktadır. Bireylerin iş arama davranışları, tercih ettikleri işlevlere göre değişirler. Meslek seçimini ise; kişilik tipleri ile algılama ve yargılama etkiler.

d) Kullanılan Yöntem ve Teknikler

-Psikanalitik yaklaşımda danışma sürecinde; bilinçaltı etkenler ve danışanın mesleki kararsızlığına sebep olan temel psikolojik rahatsızlıkları, psikanalizde kullanılan yöntem ve tekniklerle incelenir. Meslek seçimine yön veren geçmiş yaşantılar ve aile ortamı etkisi, vaka incelenmesi ile yürütülür. Danışman, meslek seçimini etkileyen dürtülerin farkına varılmasına ve sosyal olarak kabul edilebilir yollarla dürtülerin açıklanmasına yardımcı olur.

-Adler yaklaşımında danışma sürecinde; danışma ilişkisi kurularak danışanın problemi bütüncül yaklaşımla değerlendirilir. Danışan hakkında bilgi (ilk anılar, doğum sırası, rüyalar vb.) toplanır ve yorumlanır. Bireylerin yaşam tarzı ve yaşam görevlerini nasıl yerine getirdikleri üzerine bilgi “Yaşam Kariyer Değerlendirmesi” mülakatı ile ele alınır. Danışanın sosyal ilgisinin güçlenmesine, aşağılık duygusuyla başa çıkabilmesine, içgörü kazanmasına, cesaretlenmesine ve etkili olmayan inanç ve davranışlarının yerine etkili olanları koymasına yardımcı olunur.

-Ann Roe yaklaşımında danışma sürecinde; erken çocukluktaki çevre, kişilik gelişimi ile meslek seçimi arasındaki ilişki incelenir. Danışanın aile stili, bireyin ihtiyaçları ile ilişkisi ve bunların yetişkinlikteki yaşam biçimi ile ilişkisi incelenir. Danışanın aile ortamına göre, insanlara yönelik olan veya olmayan meslekleri belirlenir.

– Myers Brigss Tip Teorisi yaklaşımında danışma sürecinde; MBTI hem kavramsal çerçeve olarak hem de süreçte kullanılarak danışanın kişilik tutumları ve işlevleri belirlenir. Sonra kişilik tipine uygun iş ortamları hakkında bilgi verilir ve danışanın bu iki bilgiyi bütünleştirmesi istenir.
Danışanın güçlü olan işlevlerinden başlayıp diğer işlevlerini de kullanmasını teşvik iyi olur. Böylece işlevlerin dengeli kullanılmasına destek olunur.

Sınav Çalışması:

-İnsan neden saygıdeğer bir varlık?
Doğada insanı üstün ve saygıdeğer kılan insanın düşünebilen bir varlık olmasıdır.

-Saygısızlık Nedir?
Saygısızlık, inancını ve dünya görüşünü karşındaki insana dayatmaktır.

-Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığında birey üç farklı konumu açısından ele alınıp yetiştirilmeye çalışılır.
Birey olarak insan
Sosyal bir varlık olarak insan
Meslek elemanı olarak insan

-Meslek nedir?
Meslek (Occupation): Bir kimsenin hayatını kazanmak için yaptığı, diğer insanlara yararlı bir hizmet ya da ürün sağlamaya yönelik olan, kuralları toplumca belirlenmiş ve belli bir eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayalı etkinlikler bütünüdür.

-İş nedir?
İş (Job): Belli bir meslek alanında sürdürülen benzer etkinlikler grubudur. Özel bir çalışma alanındaki görevleri tanımlar. İş, mesleki bilgi ve becerilerin uygulamaya konmasıdır. Mesleği icra ederken yapılan görev ve aktivitelerdir.

-Freud’ a göre psikolojik sağlık nedir?
Sevebilen ve çalışabilen bir insan psikolojik olarak sağlıklıdır.

-Kariyer nedir?
Kariyer (Career): Bir ömür boyu yaşanan olaylar dizisi, bireyin meslek ve diğer yaşam rollerinin birbirini etkilemesi ve izlemesi sonucu oluşan genel örüntü ve gelişim çizgisinde, özellikle iş ve mesleğe ilişkin rollerinde ilerleme, duraklama ve gerilemeleri de içeren bir süreçtir.

-Mesleki Rehberlik nedir?
Bireyin mesleki seçim yapma ve mesleki kararlar vermesine yardımdır.

-Kariyer Danışmanlığı nedir?
Yaşam boyu kariyer gelişimine yardım sürecidir.

-Rehberliğin genel amacı nedir?
Kişinin karar verme becerilerini geliştirmektir. Kişi karar verebiliyorsa özgürdür.

-Rehberliğin nihai amacı nedir?
Kişinin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmaktır.

-Kişinin kendini gerçekleştirmesi için ne yapması gerekir?
Kişinin kendini gerçekleştirmesi için doğru karar vermesi gerekir. Doğru karar vermek için;
Kişinin kendini tanıması
Kişinin kendini anlaması ve
Çevredeki seçeneklerden haberdar olması gerekir.
Bu yönde verilen rehberlik, mesleki rehberliktir.

-Kendini gerçekleştiren bireyin özellikleri nelerdir?
Bilinmeyenden korkmamak
Farklı yaşantı şekillerine açık olmak
Bizzat yaşantı zengini olmak
Organizmadan gelen uyaranlara açık olmak ve
Tüm duyu organlarıyla bakmaktır.

-Maslow kendini gerçekleştiren bireyin özellikleri nelerdir?
Nesnel bir gerçeklik algılaması vardır.
Kendini ve başkalarını olduğu gibi kabul eder.
İçinden geldiği gibi davranır ve kendini tanır.
Problem odaklıdır.
Mahremiyet ihtiyacı vardır.
Özerklik ve konformist bir yaşam tarzına karşı dirençlidir.
Yoğun duygusal tepkiler ve deneyimlerde tazeliğe sahiptir.
Doruk yaşantıları vardır.
Tüm insanlığa yönelik empati ve sevgi duyar.
Kişilerarası ilişkileri derin ve anlamlıdır.
Alçakgönüllü ve saygılıdır.
İyi ile kötüyü birbirinden ayırt eder.
Amaçla aracı birbirinden ayırabilir.
Mizah anlayışı vardır.

-Varoluşun sorumluluğu nasıl alınır?
Varoluşum sorumluluğu, anı değerlendirerek şimdi ve burada yaşayarak alınır. Şimdi ve burada yaşanmadığında geçmişe (-), geleceğe ise (+) bırakılır.

-Kariyer gelişimini etkileyen faktörler nelerdir?
1) Psikolojik faktörler
Yetenek, İlgi, Kişilik Özellikleri ve Meslek Değerleri
a)Yetenek
-Yetenek nedir?
Var olan ve henüz açığa çıkmamış “potansiyel güç” tür.
-Beceri nedir?
Potansiyel kapasite, ilgi düzeyi ve çevresel olanakların etkileşimi sonucunda gelinen noktayı gösterir.
-Yetenek kaça ayrılır?
Yetenek alanları, zihinsel yetenek ve çoklu zekâ.
-Gardner’ ın çoklu zeka kuramında belirttiği sekiz zeka türü nelerdir?
Sözel-Dilsel zeka, mantıksal matematiksel zeka, müziksel zeka, kinestetik görsel-bedensel zeka, uzamsal zeka, doğa zekası, içsel zeka ve kişiler arası zeka.

b) İlgi
-İlgi nedir?
Bireyin yapmaktan hoşlandığı, zaman ayırdığı ve boş zamanında eyleme geçirdiği şeydir. Altında yetenek olduğu zaman ilgi devam eder.
-Holland kuramında insanları ilgilerine göre nasıl sınıflandırmıştır?
Gerçekçi, Araştırmacı, Sanatçı, Sosyal, Girişimci ve Gelenekçi olmak üzere 6 tip kapsamında tanımlamış ve bu altı ilgi alanına giren bireylerin özellikleri ile uygun meslekler arasında bağlantılar kurmuştur.
-Super’ a göre bireylerin meslek ilgilerini tanımanın yöntemi nedir?
Dört temel yöntem vardır. Bunlar:
İfade edilen ilgiler: Bireyin sözcükleriyle ifade ettiği ya da iddia ettiği ilgiler.
Gözlenen ilgiler: Bireyin davranışlarına ya da yaptığı faaliyetlere bakarak anlaşılabilecek ilgiler.
Envanterle ölçülen ilgiler: Bireyin hangi faaliyetlerden hoşlanıp hangilerinden hoşlanmadığını anlamak için geliştirilmiş bir dizi maddeden oluşan envanterle ölçülen ilgiler.
Testlerle ölçülen ilgiler: Yetenek testlerinden elde edilen sonuçlara bakarak belirlenen ilgilerdir.

c) Kişilik Özellikleri
Kişilik tipleri bireylerin davranış modellerini, davranış biçimlerini, bir başka ifadeyle davranış örüntülerini açıklar.

d) Meslek Değerleri
Bir mesleğe girme sonucunda o mesleğin getirilerinden elde edilen doyumdur. Bir mesleği birey için değerli kılan özelliklerdir.

2)Sosyolojik Faktörler
a)Aile
b)Sosyo-Ekonomik Sınıf

3)Cinsiyet

4)Ekonomik ve Politik Faktörler

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s